Oamde
Uut Wikipedia
Oamde (de. Emden) is ne Stääd in dät düütske Buundeslound Läichsaksen, an ju Oamse Stroom. Oamde is ju grootste Stääd in ju Region Aast-Fräislound un dän maast wäästelke Hoawenstääd in Düütsklound. As kringfräie Stääd heert Oamde nit tou dän Kring (Kreis): ju Stäädferwaltenge häd uk Kringgewalt. Dät Stäädgebiet is uur 112 km² groot un häd bolde 52.000 Ienwoonere.
Inhooldsferteeknis |
[Beoarbaidje] Geschichte
Dät is nit sicher wanner Oamde äntsteen is, man et rakt Oamde sänt dät oachte Jierhunnert. Allere Noomen sunt Amuthon, Embda, Emda, Embden. Käiser Maximilian I roate ju Stääd 1495 Stäädgjucht un Woapen, dät "Engelke up de Muer".
In dät 14. un 15. Jierhunnert häd Oamde fuul Konflikte häiwed mäd de machtige Hanse, deer fon Oamde un uur Täärpe in Aast-Fräislound häär do Seeroowere uum Klaus Störtebeker stöänd wuuden. Truch disse Konflikte is Oamde moormoals fon Hanseatiske Krafte (ap maaste Hamburger) besät wuuden. Do Hamburger leeken in 1447 foar dät lääste Moal uut ju Stääd uut.
Bie ju Oamder Revolution wuude Groaf Edzard II. ätter ju Noaberstääd Auerk ferdrieuwen. Die Gjuchtsgeleerde Johannes Althusius stäärkede ju Staaleneg fon Oamde juun uur Groafen un Stääde. Mäd do Niederlounde as Schutsstoat waas Oamde bolde ne oaine fräie Stäädstoat.
Ätter dän Ferlust fon ju Aast-Fräiske fräiegaid in 1744, ferloos ju Stääd hiere Fräiegaid unner Prüüske Behöörden.
An dän Begin fon dät 19. Jierhunnert heerde Oamde tou do Niederlounde (1806-1813). Deerätter heerde dät bit tou 1815 bie Prüüsen, wierätter ju Stääd bit tou 1866 tou dät Köönichriek Hannover heerde. Ätter 1866 waas Oamde wier Prüüsk un koom so leeter dän düütske Stoat.
In dät Jier 1944 is Oamde foar 80% stukken bombardierd wuuden. Man ätter ju Twäide Waareldkriech geen dät gau beeter. Dät Wirtschaftswunder waas uk in Oamde. In do 50er un 60 Jiere sunt deer fuul näie Schiepe baud wäiden, man ju Stääd häd mäd dät Volkswagenwerk Emden in 1964 dän grootste Ärfoulch häiwed.
[Beoarbaidje] Ferwaltenge
In ju Meenteräid fon Oamde sunt 42 Fertreedere. In 2006 kreech ju SPD wier dän absolute Meerhaid, ju ju sänt dän Twäide Waareldkriech häiwed hiede. Uk die buurmäster, Alwin Brinkmann, is in ju SPD.
Oamde häd as Partnerstääd Archangelsk in Ruslound, dät is slumpswiese uk ne noudwäästelke Hoawenstääd.
[Beoarbaidje] Stääddeele
In ju Stääd Oamde rakt et do foulgjende Stääddeelen:
- Altstadt
- Barenburg
- Conrebbersweg
- Constantia
- Friesland
- Hafen
- Harsweg
- Herrentor
- Transvaal
- Wolthusen
[Beoarbaidje] Täärpe
In dät Stäädgebiet rakt et uk wäkke Täärpe:
- Borßum
- Hilmarsum
- Jarßum
- Larrelt
- Logumer Vorwerk
- Marienwehr
- Petkum
- Twixlum
- Uphusen
- Widdelswehr
- Wybelsum
[Beoarbaidje] Sport
Oamde häd mäd BSV Kickers Emden ne Foutbalmonskup ju der sänt 2005 in ju Regionalliga Nord foutbaalt: dät is ju trääde Liga. Dät Stadion hat dät Embdena-Stadion.
[Beoarbaidje] Medien
In Oamde rakt et two regionale Tsaitengen: ju Emder Zeitung un ne regionale Uutgoawe fon ju Ostfriesen-Zeitung. In ju Stääd rakt et ju Haudredaktion fon dät Regionoalradio Radio Ostfriesland.
[Beoarbaidje] Ferkier un Transport
[Beoarbaidje] Auto
- Two Autoboanen, ju Bunudesautoboane 31 un ju Buundessträite 210.
[Beoarbaidje] Toach
- Twäin Boanhoawe, dän Oamder Haudboanhoaf un Boanhoaf Oamder Buutenhoawen.
[Beoarbaidje] Schipfoart
- Die AG Ems foart ätter dät Oailound Borkum
- Dortmund-Oamse-Kanoal, Oamse-Siedekanoal un Oamse-Jade-Kanoal.
[Beoarbaidje] Foarrääd
- In Oamde rakt et ieuwenske do maaste groote Sträiten uk Räädweege.
[Beoarbaidje] Bus
- Die ÖPNV (eepentelke Persoone-Nai-Ferkier) in Oamde wäd mäd Omnibusse sicherstoald. Ieuwenske do Stäädbuslinien fon dän Stäädferkier Oamde GmbH(SVE), ne Dochterfirma fon do Stäädwäärke Oamde un deermäd läästelk ju Stääd sälwen, rakt et uk Ferbiendengen ätter dät Uumlound, do fon Regionalbusse fon ju Düütske-Boan-Dochter Weser-Ems-Bus GmbH betjoond wäide.
[Beoarbaidje] Politik
Die Räid fon ju Stääd häd 42 Sitte. So sunt do Sitte ferdeeld:
- SPD 23 Sitte
- CDU 8 Sitte
- FDP 6 Sitte
- Bündnis 90/Do Gräine 3 Sitte
- do Linke 2 Sitte
[Beoarbaidje] Susterstääde
[Beoarbaidje] Groote Suune un Dochtere fon Oamde
[Beoarbaidje] Ferbiendengen ätter buuten
|
|
 |
|---|---|
|
Ammerlound | Aurk | Braunschweig | Celle | Cloppenbuurich | Cuxhaven | Delmenhorst | Diepholz | Fächt | Fräislound | Gifhorn | Goslar | Göttingen | Grafskup Bentheem | Hameln-Pyrmont | Region Hannover | Harbuurich | Helmstedt | Hildesheim | Holzminden | Leer | Lüchow-Dannenberg | Lüneburg | Nienburg/Weser | Northeim | Oamde | Oamselound | Ooldenbuurich (Lound) | Ooldenbuurich (Stääd) | Ossenbrääch (Lound) | Ossenbrääch (Stääd) | Osterholz | Osterode an dät Harz | Peine | Rotenburg (Wümme) | Salzgitter | Schaumburg | Soltau-Fallingbostel | Stade | Uelzen | Verden | Wesermarsch | Wilhelmshaven | Wittmund | Wolfenbüttel | Wolfsburg |
|
