Aurk

Aurk
Statistieke
Ienwoonertaal	42.612 (2024)
Fläche	197,21 km²
Befoulkengstichte	206 km²
Höchte	4 M. buppe N.N.
Politik
Lound	Düütsklound
Buundeslound	Läichsaksen
Loundkring	Aurk
Uur
Postleittaal	26603–26607
Tiedzone	UTC +1
*Suumertied	UTC +2
Websiede	www.aurich.de

Aurk is ju Kringstääd fon dän Loundkring Aurk in Aast-Fräislound. Aurk is mäd 42.612 Ienwoonere (2024) ne oainständige Meente un ju twäidgrootste Stääd fon Aastfräislound.

Aurk waas in do lääste Jierhunnerte ju Residenz fon do aastfräiske Fürste, un ju Ferwaltengsstääd fon Aastfräislound unner prüüsiske un hannoverske Heerskup. Ätter dän Twäiden Waareldkriech waas Aurk ju Haudstääd fon dän Regierungsbezirk Aurich bit tou ju Aplöösenge in dän Besirk Weser-Oamse in 1978. Die Regierungsbezirk Weser-Ems wuude 2004 aplööset. Truch sien historisken Funktion as Haudstääd fon Aastfräislound wäd Aurk däälich noch altied ju heimliche Hauptstadt Ostfrieslands naamd. Ju Ostfriesische Landschaft, dät Kultuurparlamänt fon Aastfräislound, befiendet sik deer.

Geskichte

Ju Geskichte fon Aurk gungt wäil bit in dät 13. Jierhunnert tourääch. Dät eerste Moal wuud ju Siedelenge uum dät Jier 1276 as "Aurechove" in dän Brokmerbräif, ju fräisiske Gjuchtswälle fon dät Brokmerlound, naamd. Ju Siedelenge äntstuude an n wichtigen Honnelswai, ju "Fräisiske Heerträite", ju fon´t Harlingerlound ätter Oamde wai fierde. Dät waas ne goude Steede foar dän Honnel.

N gjucht wichtigen Stap in ju Auerker Geskichte waas dät Jier 1561. Do look ju aastfräisiske Groawe-Familie Cirksena heel un aal fon Oamde wäch un moakede Aurk tou hiere Residenzstääd. Oamde waas dän Graaf do tou mächtich un uunouhongelk wuuden. Truch disse Stap wuude Aurk ju Haudstääd fon Aastfräislound. In disse Tied wuude dät Aurker Sloot baud un ju Stääd woaks un kriech moor Betjuudenge in kulturelle un politiske Seeken. Aurk bleeuw bit tou dän Dood fon dän läästen Cirksena-Loundhere, Carl Edzard, in dät Jier 1744 ju fääste Residenz fon do aastfräisiske Heerskere.

Do Carl Edzard 1744 sunner Bäidene stoorf, faal Aastfräislound truch de Emder Konvention an dät Köönichriek Prüüsen unner dän Köönich Freerk dän Groote. Aurk ferloos sin Status as fürstelke Residenz, bleeuw oawers ju wichtichste Ferwaltengsstääd fon ju Region. Do Prüüsen broachten näie Ferwaltengsstrukturen un hääben uk fersoacht, ju Wirtskup tou foarderjen. In disse Tied begon me deeruk mäd ju Foankultivierenge uum ju Stääd tou.

In dät äddere 19. Jierhunnert, as Napoleon uur Europa heerskede, koom dät tou n grooten Uumbreek. Prüüsen moaste Aastfräislound oureeke. Aurk koom in 1806 eerste an dät Köönichriek Hollound un leeter, in 1810, direkt an dät Frantsööske Kaiserriek. Aurk waas in disse Tied ju Haudstääd fon dät frantsööske Département "Ems-Oriental" (Aast-Oamse).

Ätter dän Fal fon Napoleon koom Aastfräislound 1815 truch dän Wiener Kongress an dät Köönichriek Hannover. Aurk bleeuw wieruk dät Säntrum fon de regionoale Ferwaltenge as Sit fon ju so-naamde Landdrostei (sowät as n Regierungsbezirk).

Do Hannover 1866 fon Prüüsen annekteerd wuud, koom uk Aurk wier unner prüüske Heerskup. Ju Stääd wuud Sit fon dän näien "Regierungsbezirk Aurich". Disse Funktion as Behöördenstääd teekende Aurk foar Jiertjaande uut. In dän Twäide Waareldkriech hääbe do Bumbenfljoogere Aurk nit so läip in dän Gruund smieten as toun Biespil Oamde, man daach roate et uk hier Skoaden an wäkke do Bauwierke un doode Ljuude.

Ätter dän Kriech noom Aurk fuul Fluchtlenge un Ferdrieuwene ap, wät ju Ienwoonertaal stäärk stiegen liet. Ju Stääd woaks in de Flakte un deer wuuden näie Woonrebäite baud. Bit 1978 bleeuw Aurk ju Haudstääd fon dän Regierungsbezirk Aastfräislound, bit disse Bezirk mäd dän Bezirk Osnabrück touhoope laid wuud. Däälich is ju Stääd – as Kringstääd fon dän Loundkring Aurk – uk sunner dän Regierungsbezirk noch n stäärk Säntrum foar Ferwaltenge, Wirtskup un Kultuur in de Midde fon Aastfräislound.

Ferbiende ätter buuten

 Commons: Aurk – Mediendoatäie

• Homepage fon ju Stääd Aurk

Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: