Juudendum

Uut Wikipedia
Wikselje tou: Navigation, Säike (08)
Die Davidstiern, n modern Symbol foar dät Juudendum

Dät Juudendum is die Gloowe fon do Juuden, man uk Seeken as juudske Kultuur un Geskichte heere tou dät Juudendum. Doo Juuden wäide deelwiese nit bloot as religiöse Gruppe, man uk as Foulk blouked. Et rakt ungefeer 13,5 Millione Juuden ap ju Waareld, wierfon ungefeer 6,8 Millione in Israel woonje.

Gloowe[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]

Dät Juudendum is n monotheistisken Gloowe, do Juuden leeuwe also dät et aan God rakt. Dät is uk die ooldste monotheistiske Gloowe. Dät Juudendum waas ju Gruundloage foar do uur twäin monotheistiske Gloowen, dät Kristendum un dän Islam.

Hillige Schriften[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]

Dät hillige Bouk fon do Juuden hat die Tanach, äänelk as dät Oolde Testamänt fon do Kristen. Deer sunt Deele fon dän Tanach schrieuwen wuuden in dät Aramäiske, man die grootste Deel is ap Hebräisk. Man die Tanach is nit een eenhaidelk Bouk, juu wäd apdeeld in träi Deele, doo sik sälwen wier apdeele:

Juu Tora[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]

Ne Tora-Rulle

Juu Tora, Thora af Torah is die eerste un wichtichste Deel fon dän Tanach un bestoant uut doo Bouke fon Mose:

Bereschit (בְּרֵשִׁית) (In dän Begin schaffede ...) Genesis (1. Bouk Mose)
Schemot (שְמוֹת) (Dit sunt doo Noomen ...) Exodus (2. Bouk Mose)
Wajikra (וַיִּקְרָא) (un deer ruup JHWH ...) Levitikus (3. Bouk Mose)
Bemidbar (בְּמִּדְבַּר) (Un deer boalde JHWH in juu Wüüste ...) Numeri (4. Bouk Mose)
Devarim (דְּבָרִים) (Dit sunt doo Woude ...) Deuteronomium (5. Bouk Mose)

Nevi'im - Doo Propheten[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]

As „Nevi'im“ beteekent me doo Prophetenbouke fon doo Juuden.

  • Bouk Josua
  • Bouk Gjuchter
  • Dät eerste un twäide Bouk Samuel
  • Dät eerste un twäide Köönichsbouk
  • Jesaja
  • Jeremia
  • Ezechiel
  • Tweelichprophetenbouk

Ketuvim – Schriften[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]

  • Bouk fon doo Psoolme
  • Ijob (uk "Job" af "Hiob")
  • Bouk fon doo Spräkwoude
  • Bouk Rut
  • Dät Hooge Läid
  • Kohelet
  • Kloageläide fon Jeremias
  • Bouk Ester
  • Bouk Daniel
  • Bouk Esra un Nehemia
  • Dät eerste un dät twäide Chronikbouk
KZ-Buchenwald, wier fuul Gefangene möärend wuuden

Diskriminierenge[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]

Pogrom (Moort) juun Juuden in dät Middeloaler

Juu Diskriminierenge juun Juuden wäd as "Antisemitismus" af gnauer "Antijudaismus" beteekend. Doo Juuden wuuden in juu Geskichte oafte diskriminierd, wät wäil deerfon kumt, dät joo, sänt juu Fernäilenge fon Jerusalem un dän juudsken Stoat in dät 1. Jierhunnert ä.Chr. unner Hadrian, aaltiede as Minnerhaid twiske uur Religionen lieuweden, un Minnerhaide wieren aaltiede n wäilkuumen Offer foar doo, doo n Offer bruuke. In dät Middeloaler häd me oafte fon Sakrileg un uur Ferbreeken boald, un dan koom mongs n Pogrom. Juu Ansicht, doo Juuden hieden Jesus möärend, waas uk n Ienweensel foar Diskriminierenge un Feroachtenge. Die grootste un äiländichsde Moort waas oawers wäil, wät doo Nazis däin hääben: Joo hääbe doo Juuden feroachted un in groote Deele fon Europa bestäälen, ienspeerd, pieniged un innerdoat gans organisierd morded. Twiske 5600000 un 6300000 Juuden wuuden fon doo Nazis organisierd uumebroacht.