Inka

Uut Wikipedia
Wikselje tou: Navigation, Säike (08)
Rekonstruktsjoon fon ju Inka-Flaage

Do Inka (benaamd ätter dän Titel fon hieren Heersker) wieren ne ienheemske Stääd-Kultuur in Suudamerikoa, uum nau tou weesen in dät Rebät fon do Anden.

Jo boalden Quechua as wichtichste Sproake. Hiere Sproake kuuden jo nit skrieuwe, eer do Spaniere koomen, man jo hieden dät Knät-System Quipu, uum Toalen in n Dezimoal-System deer tou staalen.

Buppedät kuuden se Metall feroarbaidje un sunt besunners bekoand foar hiere Gould- un Säälwer-Skätte.


Dät Inka-Riek[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]

Koarte fon dät Inka-Riek un sien Deelstoaten

Jo hääbe twiske dät trättienste un dät säkstienste Jierhunnert uur n groot Riek heersket, in dät moor as twohunnert Foulke lieuwden. Dät Riek hiet tawantinsuyu (tawantin „Fjauerfooldegaid“, suyu „Lound“), uumdät dät uut fjauer Deele bestuude: Antisuyu, Chinchaysuyu, Kuntisuyu un Qullasuyu.

Die bupperste Heersker waas die Sapa Inka, (dät hat, die "oankelde Inka"), die sik as n God fer'eerje liet, uumdät hie in Ounspröäk noom, dän Sunnengod Inti monken sien Foaroolden tou hääben.

In 1532 loundede Francisco Pizarro oun ju Kuste fon Peru un foont dät Riek fon do Inka foar. Dät hiede juust ne stuure Binne-Politik, uumdät do Bruure Atahualpa un Huáscar sik uum ju Moacht streeden, wät do Foulke fäile moasten un in Foulge nit moor so toufree mäd hiere Politik wieren. Francisco Pizarro sien Troppen fernäilden dät Inka-Riek in kuute Tied (Spoanske Ärooberenge fon Peru. Ne wichtige Slacht waas ju Slacht fon Cajamarca, n gjucht Massaker.

Stääde fon do Inka[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]

Machu Picchu, Ne waareld-bekoande Ruinen-Stääd fon do Inka
Grootsteen-Muuren in do Ruinen fon Sacsayhuamán tichte bie Cusco.

Do Inka-Stääde sunt deelwiese ferlät, deelwiese oaber uk ätter't Eende fon't Riek fäärebruukt wuuden. Do wichtichste Inka-Stääde sunt:

apdeeld in: