Düütsklound 1945-1949
Die Artikkel gungt uur Düütsklound in do Jiere 1945-1949.
Mäd ju bedingengslose Kapitulation fon ju düütske Weermacht in dän Moai 1945 eende die Twäide Waareldkriech in Europa. Düütsklound waas tou dän Tiedpunkt fon do alliierde Troppen besät un ferljoos sin Status as souveräne Stoat. Ap ju Konferänts fon Potsdam besleten do winnende Lounde (do USA, Grootbritannien, ju Sowjetunion un Frankriek) dät Lound un ju oolde Haudstääd Berlin in fjauer Besättengszonen aptoudeelen. In do eerste Jiere waas dät dät offizielle Ziel, Düütsklound as een wirtskuppelke Eenhaid tou behonneljen, man dät do politiske Unterskeede twiske dät Wääste un dät Aaste fierden al gau toun Konflikt.
Dät Lieuwend foar ju Befoulkerunge waas in ju eerste Tied fon groote Nood pränted. Fuul Stääde liegen in Äske, dät roate bolde neen Ieten un uk neen Energiefersuurgenge. Besunners in do koolde Wintere 1946 un 1947 hieden do Moanskene Hunger un Koolde. Deertou koom ju groote Upgoawe, millione fon Heemloundferdrieuwene uut do eerdere aastdüütske Gebiete un Fluchtlinge in dat fernäilde Lound unnertoubrängen. In dät Wääste begonnen do alliierde Mächte mäd dän Marshall-Plon dän Wiederupbau tou unnerstöänen, wierbie do sonamde „Trümmerfrauen“ ne wichtige Rulle bie dät Apruumjen fon do Ruinen spielden.
Aan zentroalen Weendepunkt in disse Tied waas ju Werengsreform fon n 20. Juni 1948. In do Jiere deerfoar hiede ju oolde Reichsmark bolde naan Wäid moor, un die Honnel waas fon n „Swotmärk“ un ju Tuuskwirtskup pränted. Mäd ju Ienfierenge fon ju D-Mark in do tjo wäästlike Zonen ferdween dät Jäild fon dän Swotmärk fonsälwen. Owwol fuul Ljuude hiere Spoarguthaben ferljoosen, waas die Effekt in do Winkele läip goud: Fon dän aan ap dän uur Dai wieren do Skaufenstere wier ful mäd Skeenegaid un Ieten, wät as die eigentlike Begin fon dät wäästdüütske „Wirtskupswunder“ goolt.
Disse Reform fierde ja fluks toun n politisken Breek mäd ju Sowjetunion, ju ju näie Werenge in hiere Zone nit toulät. As ju D-Mark uk in do wäästlike Sektore fon Berlin ienfierd wuude, reagierde ju sowjetiske Fierenge mäd ju Berlin-Blokkade. Fon n 24. Juni 1948 an wieren alle Sträiten, Boane un Woaterweege ätter Berlin-Wääst sperd. Ju Sowjetunion wüul deermäd ju Kontrolle uur ju ganse Haudstääd kriege un do wäästlike Alliierden uut ju Stääd ferdrieuwe. In disse Situation besleeten do Amerikoanere un Briten, ju Stääd fon ju Luft uut tou fersuurgjen. Bolde een Jier loang fljoogeden do „Rosinenbomber“ Millionen Tonnen Ieten, Medikamente un Koole in ju Stääd. Ju Blokkade eende ap n 12. Moai 1949, as ju Sowjetunion ienseech, dät jo dän Wäästen nit toun Röögjen kriege kuuden.
Disse Krise ferhaastige ju Deelinge fon Düütsklound. In dät Wääste trauden do Fertreder fon do Lounde touhoope, uum n Grundgesetz uuttauoarbaidjen. An n 23. Moai 1949 wuude ju Buundesrepublik Düütsklound (BRD) mäd ju Proklamation fon dät Gruundgesäts in Bonn gruundet. As Reaktion deerap foulgede an n 7. Oktober 1949 ju Gruundenge fon ju Düütske Demokratiske Republik (DDR) in de sowjetiske Zone. Deermäd waas ju Deelinge fon Düütsklound in twäi Stoaten mäd ferskeedene Systeeme foar do naiste fjautich Jier besiegeld.