Wilhelmshoawen
Uut Wikipedia
Ju Stääd Wilhelmshoawen (hoochdüütsk Wilhelmshaven) is ne Stääd in Läichsaksen. Ju lait in dän ooldenbuurchske Deel fon Fräislound an dän Jadebousem. Ju wuude 1937 mäd ne uur Stääd, Rüstringen fereenigd. Un so hied ju uur 100.000 Ienwoonere, man däälich nit moor. Wilhemshoawen is ne Stääd mäd n siet dät 19. Jierhunnert grooten Hoawen foar do Koopljuude un ju Marine.
Inhooldsferteeknis |
[Beoarbaidje] Geschichte
1853 wuude twiske dän Stoat Ooldenbuurich un dän Stoat Prüüssen die Jadeferdraach ousleeten. Do Prüüske wüülen an de Noudsee jädden n Kriechshoawen baue un koopeden deeruume fon Ooldenbuurich 334 Hektoar Lound, dät an dän noudwäastelke Houk fon dän Jadebousem liech. Dät Gestrich heerde historisk tou Aast-Fräislound. 1869 roate Köönich Wilhelm fon Prüüssen ju Stääd dän Noome Wilhelmshaven. Ju platdüütske Schrieuwwiese wuude apsichtelk an ju fon Bremerhaven un Cuxhaven anpaased.
Dät ferkoopede Lound heerde tou do Säspele Heppens un Näieende. 1883 koopeden do Prüüssen noch 127 Hektoar deertou. Truch dän Bau fon dän Kriechshoawen wuuksen do Oarbaidersiedlengen, do an dän Stäädraant ap ju ooldenbuurchske Siede liegen, stäärk an. So koom dät 1879 tou ju Gruundenge fon dät Säspel Bant, un touhoope mäd Heppens un Näieende äntstuude deeruut ju ooldenbuurchske Stääd Rüstringen. Jiertjaande lieuweden two Stääde, ju eene unner ooldenbuurchske un ju uur unner prüüske Heerskup bienunner un mädnunner. Eerste 1937 wuuden do bee Jadestääde unner dän NoomeWilhelmshoawen fereenigd un ju prüüske Deel wier an den Fräistoat Ooldenbuurich ouroat.
Wilhelmshoawen is mäd dät Schiksoal fon ju düütske Kriechsmarine ääng ferbuunen. Ätter dän Touhoopebreek 1945 stuud ju Stääd foar ju stuurste Apgoawe in hiere Geschichte. Groote Woongestriche un Hoawenanloagen wieren in 100 Bombenangriepe tou Schanne moaked un do Wäärftbedrieuwe demontierd wuuden. Foar fuul Oarbaidere waas neen Oarbaid deer. Wilhemshoawen waas ju Stääd mäd do maaste Oarbaidsloosen in gans Läichsaksen. Dät annerde sik loangsoam, as Düütsklound ju Buundesweer apstoalde un Wilhelmshoawen wier Marinestandplats wuude. Ju Kriechsmarinewäärft kuud wier apbaud wäide, un ok ju zivile Industrie noom n grooten Apswung.
N Gluksfal foar Wilhelmshoawen waas dät joope Foarwoater foar dän Voslapper Groden an ju Buutenjade. Deer kuuden uk do moderne Ouljetankere ounloope, un so wuude Wilhelmshoawen ju grootste düütske Ouljehoawen. Wo insen dän Kaiser sien Slachtschiepe onkerden, sunt nu Brääge foar do Tankschiepe wied in dät Woater hääroun baud wuuden. Tanke un Raffinerien stounde bääte dän Diek, un Ouljelaitengen fiere fon hier fluks in do rhienske Industriegestriche.
[Beoarbaidje] Politik
Die Räid fon ju Stääd häd 42 Sitten. So sunt do Sitten ferdeeld:
- SPD - 17 Sitte
- CDU - 14 Sitte
- FDP - 5 Sitte
- Bündnis 90/Do Gräine - 3 Sitte
- BASU – Bündnis für Bildung, Arbeit, Soziales und Umwelt - 2 Sitte
- LAW – linke alternative wilhelmshaven - 2 Sitte
- NPD - 1 Sit
[Beoarbaidje] Ferkier un Transport
[Beoarbaidje] Auto
[Beoarbaidje] Iersenboan
- Et rakt in Wilhelmshoawen een Boanhof.
[Beoarbaidje] Skipfoart
- Ju Hoawen waas fröier bloot foar ju Marine. Stuuns foaren uk fuul Ziviele Schippen ätter Wilhelmshoawen. Wichtich Projekt is die Bau fon dät JadeWeserPorts.
[Beoarbaidje] Bus
- Die ÖPNV fiert Däälich ap säks Linien in ju Stääd. Et rakt uk Ferbiendenge ätter dät Uumlound, ju fon Regionalbussen fon die Weser-Ems-Bus GmbH betjoont wäide.
