Fräiske Sproake
Uut Wikipedia
Dät Fräiske is ne Wäästgermaniske Sproake, wier uk dät Seelterske tou heert. Bit in dät säkstienste Jierhunnert waas dät Fräiske ju eepentlike Sproake fon Ferwaltenge un Gjucht in do fräiske Kustenlounde twiske dät Vlie in 't Wääste un ju Weser in 't Aaste. Ätters is ju Sproake in Aastfräislound uutstuurwen, man in Seelterlound is ju an 't Lieuwend blieuwen. Ju fräiske Sproake fon Wangerooge is eerste in do füüftiger Jiere uutstuurwen.
Inhooldsferteeknis |
[Beoarbaidje] Sproaken
Ieuwenske dät Seelterske rakt dät noch two uur fräiske Sproaken. So wäd dät Wäästfräiske boald fon sowät twäin träädel fon do 640.000 Ienwoonere fon ju holloundske Provinz Fryslân. Noudfräisk wäd boald fon sun 10.000 Ljuude ap ju Wäästkuste fon Sleeswich-Holsteen.
[Beoarbaidje] Biespiele
| [Seeltersk] | Kop | Stierne | Ooge | Noose | Muule | Tusk | Keeuwe | Sooke | Tuddenge | Oor |
| Wäästfräisk | holle | foarholle | each | noas | mûle | tosk | kin | wang | sliep | ear |
| [Mooringer] Noudfräisk | hood | foorhood | uug | noos | müs | täis | kan | siik | teening | uur |
| [Ferring] Noudfräisk | hood | braanj | uug | nöös | mös | tus | kan | sjuuk | - | uar |
[Beoarbaidje] Allere Stadien
- Middelfräisk (fon 1550 bit 1800)
- Dat is foarallen bewoard blieuwen truch do Apteekengen fon Johannes Cadovius-Müller uut Stedesdorf bie Esens (1691) un fon Westing (1688) un Witte (1720) uut dät Lound Wursten. Noch fuul moor is bekoand fon dät Wangeroogiske, dät bit 1950 besteen häd.
- Ooldfräisk (bit 1550)
- Siet sowät 1300 uurlääwerd foarallen in Gjuchtshondschrifte.
- Äntstoundenge fon dät Fräiske
- Noch aller Fräisk is uurlääwerd wuuden in Runen-Ienschriften do fon foar dät Jier 700 stamme schällen. Noch beeter kon me ju oolde Sproake kanne an oolde Steedenoomen, do eerste siet 700 spezifiske Luudärschienengen apwiesen dwo. Ju Äntstoundenge fon dät Fräiske schäl deeruum in ju Tied lääse.
- Protofräisk
- Foar ju Äntstoundenge fon dät Fräiske schäl hier ne uur Sproake boald weese, ju Substroatsproake, uk Protofräisk naamd.
